Οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνίας των πολιτών που έχει στόχο την επίλυση των διεθνών O προβλημάτων μέσω της συλλογικής δράσης και της κοινωνικής ευημερίας. Η κοινωνία των πολιτών, σύμφωνα με το βρετανικό think- tank Open Democracy, δραστηριοποιείται στις δημόσιες υποθέσεις και επισημαίνει την προθυμία των ατόμων να εμπλακούν σε αυτές για το κοινό καλό. Η κοινωνία των πολιτών είναι από τη φύση της μη βίαιη και αντιστέκεται σε κάθε μορφή βίας, εμπνέεται από την ιδεολογία του Γκάντι και τα ειρηνικά κινήματα, ενισχύει τον δημόσιο διάλογο και αντιτίθεται σε κάθε μορφή ηγεμονίας. Οι ΜΚΟ, θεωρητικά πάντα, προάγουν τις αρχές της κοινωνίας των πολιτών. Ο ορισμός τους παραπέμπει σε μια τεράστια ποικιλία φορέων που περιλαμβάνουν ενώσεις εθελοντών, φιλανθρωπικά σωματεία, αναπτυξιακούς οργανισμούς, κινήματα για την προάσπιση της ειρήνης, την παγκόσμια ασφάλεια, την προστασία του περιβάλλοντος και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ο αριθμός των ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται σε διεθνές επίπεδο υπολογίζεται στις 40.000. Ιδρύονται είτε με ιδιωτική πρωτοβουλία είτε ως συμπληρωματικοί αλλά αυτοτελείς θεσμοί διεθνών οργανισμών. Για να αναπτυχθούν χρειάζονται φυσικά κεφάλαια, προσωπικά, εγκαταστάσεις, εξοπλισμός και προπάντων φήμη. Αμφιλεγόμενος ρόλος Η λειτουργία και η δραστηριότητα των ΜΚΟ, όμως, παρουσιάζουν σημαντικές παθογένειες που σε κάποιο βαθμό δικαιολογούν τις επικρίσεις που δέχονται για τον αμφιλεγόμενο ρόλο τους μέσα στην παγκόσμια διακυβέρνηση. Μια ανάλυση με τίτλο «Αμφισβητώντας τις ΜΚΟ: Διαφθορά και ουδετερότητα» θίγει τη σκοτεινή πλευρά τους, επισημαίνοντας ότι η
παρουσία τους σε χώρες του Τρίτου Κόσμου έχει γίνει αντικείμενο αντιπαράθεσης. Σύμφωνα με ορισμένους υπολογισμούς, οι ΜΚΟ αντιπροσωπεύουν την όγδοη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου, αξίας 1 τρισ. δολαρίων ετησίως σε παγκόσμιο επίπεδο. Το προσωπικό που απασχολούν αγγίζει τα δεκαεννέα εκατομμύρια άτομα, εξαιρουμένων των εθελοντών.Οι ΜΚΟ δαπανούν κάθε χρόνο περίπου 15 δισ. δολάρια για την ανάπτυξη. Ωστόσο η φτώχεια συνεχίζει να υπάρχει, παιδιά πεθαίνουν από πείνα ή ασθένειες που καταπολεμούνται με φθηνά φάρμακα και εμβόλια. Οι διευθυντές των μεγαλύτερων ΜΚΟ διαχειρίζονται προϋπολογισμούς πολλών εκατομμυρίων δολαρίων, με υψηλούς μισθούς και έκτακτες απολαβές, έχουν καθεστώς VIP όταν συμμετέχουν σε διεθνή συνέδρια, διαβουλεύονται με κορυφαία στελέχη πολυεθνικών εταιρειών και οικονομικών διεθνών
κέντρων και λαμβάνουν μέρος σε λήψεις αποφάσεων που επηρεάζουν τις τύχες εκατομμυρίων ανθρώπων.Οι ΜΚΟ έχουν κατηγορηθεί ακόμη και για ιμπεριαλισμό, νεοαποικιοκρατική συμπεριφορά ή απλή προώθηση της εξωτερικής πολιτικής της Δύσης.
Επικρίνονται επίσης για την αμφιλεγόμενη συμμετοχή τους σε πολιτικές καμπάνιες ή και ακόμα σε χρηματοδοτούμενη από δυτικές κυβερνήσεις δράση με στόχο την ανατροπή άλλων κυβερνήσεων, πράγμα που εν πολλοίς επιβεβαιώθηκε την περίοδο των αραβικών εξεγέρσεων. Παράλληλα, έχουν δεχτεί και πυρά ότι εκμεταλλεύονται τη θέση τους σε μουσουλμανικές χώρες για να προσηλυτίσουν άτομα στη χριστιανική πίστη προσφέροντάς
τους χρηματική βοήθεια. Η αύξηση της συμμετοχής των ΜΚΟ σε διαδικασίες καθορισμού της παγκόσμιας πολιτικής και ο ανταγωνισμός για την υιοθέτηση επικερδών προγραμμάτων αυξάνουν κατά συνέπεια και την ανάγκη για υλικούς πόρους. «Οι ΜΚΟ», αναφέρει το βιβλίο του Χρ. Φραγκονικολόπουλου «Ο παγκόσμιος ρόλος των Μη κυβερνητικών Οργανώσεων» (εκδ. Σιδέρη), «όχι μόνο εξαρτώνται όλο και περισσότερο από τη χρηματοδότηση και τα προγράμματα των κυβερνήσεων και των διακυβερνητικών οργανισμών αλλά και υιοθετούν τις στρατηγικές και τα μοντέλα ανάπτυξης που επικρατούν στον επιχειρηματικό τομέα, υπονομεύοντας κατά συνέπεια την ηθική αξιοπιστία στην οποία στηρίζονται οι πολιτικές επιτυχίες τους στην παγκόσμια διακυβέρνηση».Η διαφάνεια και η λογοδοσία αποτελούν ένα από τα μελανά σημεία των ΜΚΟ, αφού είναι φειδωλές στη δημοσιοποίηση στοιχείων για τα ονόματα, τις θέσεις, τις αμοιβές τα στοιχεία επικοινωνίας των στελεχών και των υπαλλήλων τους, τις πηγές χρηματοδότησής τους και την αξιολόγηση του έργου τους. Διαφάνεια και λογοδοσία .Η έλλειψη διαφάνειας και λογοδοσίας αποτελεί τη βασική αιτία για την αναπαραγωγή των ιεραρχικών δομών που επικρατούν σε όλους τους γραφειοκρατικούς ή εταιρικούς θεσμούς. Οι ΜΚΟ που έχουν ευκολότερη πρόσβαση στους κύκλους της κρατικής και διακυβερνητικής εξουσίας και έχουν μεγάλες χρηματοδοτήσεις επικρατούν στην αρένα του ανταγωνισμού. Οι ισχυρότερες και μεγαλύτερες διαθέτουν πολυάριθμες «θυγατρικές» εθνικές οργανώσεις, κάποιες είναι οχήματα συλλογής κεφαλαίων και στρατολόγησης μελών, ενώ άλλες επικεντρώνονται στην υλοποίηση ανεξάρτητων προγραμμάτων. Οι ΜΚΟ του αναπτυγμένου κόσμου λέγεται ότι λειτουργούν περισσότερο ως έμπιστοι μεσάζοντες των διεθνών διακυβερνητικών
οργανισμών παρά ως δυνάμεις κινητοποίησης των οργανώσεων για την επιβολή της ατζέντας της κοινωνίας των πολιτών. Η σχέση των ΜΚΟ με τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (ΜΜΕ) θεωρείται ένα άλλο σκοτεινό σημείο. Οι ΜΚΟ έχουν ένα αξιόλογο κίνητρο για να διογκώσουν τις δραματικές ειδήσεις και έτσι ευνοούν τις «ηχηρές» και υψηλών τόνων» ειδήσεις, γιατί εξυπηρετούν τα συμφέροντά τους ώστε να αναλάβουν δράσεις για την επίλυση προβλημάτων που άπτονται της λειτουργίας τους.Ωστόσο, οι ΜΚΟ, παρά τα μειονεκτήματά τους, συμβάλλουν στην αφύπνιση της παγκόσμια κοινής γνώμης για τα διεθνή προβλήματα που επηρεάζουν τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων. Ζητούμενο είναι να ενισχυθεί η διαφάνεια και η λογοδοσία τους προς τη παγκόσμια κοινή γνώμη, που αποτελείκαι τον πραγματικό χρηματοδότη τους.
Του Γιώργου Ξ. Πρωτόπαπα
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου